RSV to jeden z głównych wirusów odpowiedzialnych za zakażenia dolnych dróg oddechowych na świecie. Najczęściej kojarzony jest z ciężkimi zakażeniami wśród niemowląt i małych dzieci, ale coraz częściej uznawany jest również za istotne zagrożenie dla osób starszych oraz pacjentów z chorobami przewlekłymi. Dane epidemiologiczne z ostatnich sezonów pokazują wyraźną sezonowość RSV – największa liczba przypadków przypada na miesiące zimowe i wczesnowiosenne.

Najnowsze badanie naukowców z Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH–PIB oraz Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu¹ pokazuje, że w Polsce wyraźnie zmienia się dominująca wersja wirusa. RSV występuje w dwóch głównych podgrupach antygenowych: RSV-A oraz RSV-B. Analiza wykazała wyraźne zmiany w ich dominacji:

• w sezonie 2022/2023 obie podgrupy występowały podobnie;
• w sezonie 2023/2024 dominowała podgrupa RSV-A;
• w sezonie 2024/2025 nastąpiła zmiana i przewagę uzyskał RSV-B.

Takie naprzemienne zmiany są znanym zjawiskiem w epidemiologii RSV, jednak badacze podkreślają, że w Polsce po pandemii COVID-19 dynamika ta mogła zostać dodatkowo zaburzona, co wpływa na przebieg kolejnych sezonów.

– Dominująca podgrupa RSV w jednym regionie nie musi dominować w innym. Dlatego, aby lepiej rozumieć epidemiologię RSV w Polsce, nie powinniśmy – jak dotychczas – opierać się wyłącznie na danych z innych krajów, lecz rozwijać i wykorzystywać własne dane krajowe – komentuje prof. dr hab. n. med. i n. o zdr. Piotr Rzymski, Zakład Medycyny Środowiskowej, Uniwersytet Medyczny w Poznaniu.

Badanie pokazało także interesujące zależności związane z wiekiem pacjentów:

• RSV-A częściej zakażał młodsze dzieci;
• RSV-B częściej występował wśród dorosłych, w tym u osób powyżej 60. r.ż.

Może to wskazywać na różnice w odporności populacyjnej lub wcześniejszej ekspozycji na konkretne podgrupy wirusa.

– To istotna zmiana w myśleniu o wirusie. W starzejącym się społeczeństwie ciężkie infekcje RSV u seniorów mogą oznaczać hospitalizację, zaostrzenie chorób przewlekłych i długą rekonwalescencję – wskazuje prof. dr n. med. Tomasz Targowski, krajowy konsultant w dziedzinie geriatrii, kierownik Kliniki i Polikliniki Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji w Warszawie.

Dodatkowo odsetek współzakażeń obiema odmianami wirusa wzrósł z około 5% do nawet 15–16% w kolejnych sezonach. Może to wskazywać na wzmożoną jednoczesną cyrkulację obu podgrup RSV w populacji. Jednoczesne zakażenia RSV z innymi wirusami oddechowymi, takimi jak grypa czy SARS-CoV-2, były stosunkowo rzadkie.

Eksperci Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych podkreślają, że w obliczu zmienności wirusa i rosnącej liczby zakażeń potrzebne jest jak najszersze upowszechnienie szczepień w grupach ryzyka.

Obecny sezon przyniósł istotną zmianę systemową, zniesienie bariery finansowej dla wybranych grup pacjentów. Refundacja szczepień przeciw RSV dla osób 60+ zwiększyła dostępność profilaktyki i realnie poszerzyła możliwości ochrony najbardziej narażonych. Szczególnie ważne są również szczepienia kobiet w ciąży, które umożliwiają ochronę noworodków w pierwszych miesiącach życia, czyli w okresie najwyższego ryzyka ciężkiego przebiegu zakażenia.