Średni wiek kobiet w Polsce w momencie urodzenia pierwszego dziecka wynosi obecnie blisko 29 lat, a ojcowie są zazwyczaj o kilka lat starsi. Choć męska płodność utrzymuje się dłużej niż kobieca, również ona zmienia się wraz z wiekiem, stylem życia i stanem zdrowia. Dlatego zdrowie reprodukcyjne mężczyzn coraz częściej postrzegane jest jako ważny element świadomego planowania rodziny. Czynnik męski odpowiada samodzielnie za ok. 20–30% przypadków niepłodności, a w kolejnych 20–30% współistnieje z czynnikiem kobiecym.

– Dla wielu mężczyzn płodność wciąż nie jest elementem regularnej profilaktyki zdrowotnej. Na badanie nasienia zgłaszają się najczęściej dopiero wtedy, gdy para od dłuższego czasu bezskutecznie stara się o dziecko. Tymczasem wczesna diagnostyka pozwala szybciej rozpoznać ewentualne nieprawidłowości i odpowiednio zaplanować dalsze postępowanie – mówi prof. dr hab. n. med. Grzegorz Polak, specjalista położnictwa i ginekologii oraz endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości w Gyncentrum.

Diagnostyka

Jednym z najczęstszych powodów zwlekania z wykonaniem badań jest przekonanie, że dobry stan zdrowia oznacza również prawidłową płodność. Znaczenie ma również aspekt psychologiczny. Dla części mężczyzn oddanie próbki nasienia nadal wiąże się z poczuciem skrępowania lub obawą przed wynikiem. Tymczasem jest to jedno z podstawowych badań wykonywanych w diagnostyce niepłodności. Analiza nasienia pozwala ocenić najważniejsze parametry wpływające na męską płodność. Badanie obejmuje m.in. liczbę plemników, ich ruchliwość i żywotność, a także objętość ejakulatu, odczyn pH oraz właściwości fizyczne nasienia, takie jak lepkość, czas upłynnienia czy obecność aglutynacji. W razie potrzeby diagnostykę można rozszerzyć o ocenę morfologii plemników, badanie stopnia fragmentacji DNA plemników oraz badania mikrobiologiczne pozwalające wykryć obecność bakterii i grzybów.

Specjaliści zwracają uwagę, że współcześni mężczyźni coraz częściej zostają ojcami po trzydziestym roku życia.  Wraz z wiekiem mogą pogarszać się parametry nasienia, zwiększać stopień fragmentacji DNA plemników, a także wydłużać się czas potrzebny do uzyskania ciąży. Coraz więcej badań wskazuje również, że zaawansowany wiek ojca może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem występowania niektórych zaburzeń genetycznych i neurorozwojowych u potomstwa.

Na jakość nasienia wpływają także czynniki związane ze stylem życia: przewlekły stres, niedobór snu, nadwaga i otyłość, palenie papierosów, nadmierne spożycie alkoholu, stosowanie sterydów anabolicznych oraz częste przegrzewanie jąder, np. podczas korzystania z sauny czy jacuzzi.

– Coraz częściej obserwujemy, że decyzja o rodzicielstwie zapada później niż jeszcze kilkanaście lat temu. To naturalna konsekwencja zmian społecznych, jednak warto pamiętać, że zdrowie reprodukcyjne mężczyzny również zmienia się z wiekiem. Tak jak kobiety wykonują badania przed planowaną ciążą, tak samo mężczyźni powinni pamiętać o ocenie swojej płodności. To wspólna odpowiedzialność za zdrowie przyszłego dziecka – dodaje prof. Grzegorz Polak.