Nieswoiste choroby zapalne jelit (NChZJ), takie jak choroba Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego, to przewlekłe schorzenia, które znacząco wpływają na codzienne życie. Ból brzucha, biegunki, zmęczenie, utrata apetytu, a także lęk przed nagłym zaostrzeniem objawów to codzienność wielu osób żyjących z tymi chorobami. Nadzieją na poprawę jakości życia chorych są innowacyjne terapie biologiczne i jak najszybsze usprawnienie diagnostyki zapalnych chorób jelit. Szacuje się, że na świecie choruje ponad 6,8 mln osób, a liczba ta wciąż rośnie. W Polsce problem dotyka ok. 100 tys. osób, najczęściej są to ludzie młodzi, aktywni zawodowo – szczyt zachorowań przypada na wiek między 20. a 40. rokiem życia.

Dzięki postępowi medycyny pacjenci z NChZJ mają dziś coraz większy dostęp do terapii, które działają na przyczyny zapalenia, a nie tylko łagodzą objawy. Dla wielu chorych oznacza to nową szansę na remisję.

Zbyt mało pacjentów korzysta z terapii biologicznych

–  W Polsce, jak w wielu innych krajach, nowoczesne, innowacyjne terapie podawane są w ramach tzw. programów lekowych. I choć nie jest to rozwiązanie pozbawione wad, utorowało drogę wielu chorym do skutecznych terapii, a postęp, jaki dokonał się w tym zakresie w naszym kraju, jest zauważalny i ważny – mówi prof. dr hab. n. med. Maciej Gonciarz, gastrolog z Klinik Gastrologii i Chorób Wewnętrznych, Wojskowego Instytutu Medycznego - Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie.

Wiele osób z chorobą Leśniowskiego-Crohna lub wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego przechodzi przez kolejne, nieskuteczne terapie, zanim znajdzie leczenie, które naprawdę działa. Nowe możliwości leczenia lekami biologicznymi niosą realną nadzieję, nie tylko na kontrolę choroby, ale także na odzyskanie jakości życia, którą zabiera przewlekły stan zapalny.

– W ostatnich latach sytuacja chorych naprawdę się zmieniła. Na plus – podkreśla Marek Lichota, prezesa Stowarzyszenia „Apetyt na Życie”, organizacji skupiającej pacjentów z NChZJ. – Pojawiły się nowe cząsteczki, zniesiono ograniczenia czasowe w programach lekowych, coraz więcej pacjentów ma dostęp do terapii, które jeszcze kilka lat temu były poza zasięgiem. I za to trzeba po prostu podziękować Ministerstwu Zdrowia, lekarzom, środowiskom, które o to walczyły. Ale to wciąż za mało.

Z terapii biologicznych korzysta w Polsce zaledwie ok. 10% pacjentów z chorobą Leśniowskiego-Crohna i jeszcze mniej z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego. Problemem są wciąż zbyt restrykcyjne kryteria kwalifikacji do programów i nierówny dostęp do ośrodków,  potrzebna jest też większa indywidualizacja leczenia. Pacjenci apelują, by stale rozszerzać wachlarz dostępnych terapii i czekają, by kolejne procesy refundacyjne zostały zakończone i nowe cząsteczki pojawiły się na liście leków refundowanych. 

Jak podkreślają specjaliści, wczesne rozpoznanie i szybkie rozpoczęcie skutecznej terapii może zapobiec wielu powikłaniom i poprawić długoterminowe rokowanie pacjentów.

– Obecnie stoimy przed dwoma istotnymi wyzwaniami: jak szybciej diagnozować chorych na wczesnych etapach choroby, kiedy leczenie jest najskuteczniejsze oraz jak zapewnić chorym holistyczną opiekę. Oba kierunki prowadzą do zmniejszenia kosztów leczenia chociażby poprzez zmniejszenie absenteizmu, liczby hospitalizacji i operacji – mówi prof. Maciej Gonciarz. – Dla lekarzy najistotniejszym wyzwaniem jest teraz skrócenie czasu do postawienia diagnozy. Według dostępnej literatury wydłużenie tego okresu o 2–3 miesiące przynosi statystycznie istotne pogorszenie rokowania, np. odnośnie do konieczności wykonania zabiegów operacyjnych. W Polsce ten okres wynosi wiele lat. Dlatego tak ważne jest szkolenie lekarzy rodzinnych oraz lekarzy innych specjalności i uczulanie ich na problem wczesnej diagnostyki NChZJ.

W zapalnych chorobach jelit czas ma ogromne znaczenie. Każdy miesiąc bez skutecznego leczenia to kolejne uszkodzenia jelit, których już nie da się odbudować.

"Ścieżka leczenia IBD"

Fundacja „W trosce o pacjenta. Instytut psychologii zdrowia profilaktyki chorób przewlekłych” realizuje ogólnopolską kampanię edukacyjno-informacyjną pod nazwą „Ścieżka leczenia IBD”(IBD = z ang. inflammatory bowel diseases), poświęconą nieswoistym chorobom zapalnym jelit (NChZJ), m.in. chorobie Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejącemu zapaleniu jelita grubego. Celem kampanii jest zwiększenie świadomości pacjentów, ich rodzin oraz społeczeństwa na temat nowoczesnych metod leczenia, profilaktyki i znaczenia holistycznego podejścia do zdrowia w nieswoistych zapalnych chorobach jelit.